དཀར་སྦེ་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པོ།དགོན་འཛིན་གྲྭ་ཚང་།

Quick Facts

History (Dzongkha)

སྤུ་ན་ཁ་ལས་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པའི་ལྷ་ཁང་ཚུན་སྣུམ་འཁོར་ནང་དུས་ཡུན་སྐར་མ་༣༠་འགོརཝ་ཨིན་པས།མཆོད་རྟེན་རྙིང་པའི་ལྷ་ཁང་འདི་ལྷོ་འབྲུག་ཆོས་འབྱུང་(༢༠༠༥ཤོག༢༩༧)ནང་ལུ་དཀར་སྤེ་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པོར་མི་འགྱུར་ལྷུན་པོའི་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་རྟེན་གསུམ་ཁྱད་པར་ཅན་མང་དུ་བཏབ།ཟེར་བཀོད་མི་ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཀྱི་ཁྲི་སྤྲུལ་གཉིས་པ་འཇིགས་མེད་སེངྒེ་གིས་ལྷ་ཁང་འདི་ཕྱག་བཏབ་གནང་སྟེ་མཚན་ཡང་མི་འགྱུར་ལྷུན་པོའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཟེར་བཏགས་གནང་ཡོདཔ་ཨིན་པས།ཨིན་རུང་ལྷ་ཁང་དེ་ནང་གི་བསྐང་རྒྱུནཔ་སེངྒེ་རྡོ་རྫེ་(༢༠༡༧ལོ༢༢)གིས་སླབ་མི་ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་ལྷ་ཁང་འགོ་དང་པ་ཆུང་ཀུ་ཅིག་སྦེ་བཞེངས་ནུག།ཤུལ་ལས་རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་ཁྲི་སྤྲུལ་གཉིས་པ་འཇིགས་མེད་སེངྒེ་གིས་ལྷ་ཁང་དེ་ཐོག་གསུམ་ལུ་རྒྱ་སྐྱེད་གནང་སྟེ་ཐོག་འོག་མ་ལུ་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་མགོན་པོའི་སྐུ་འདྲ་ཐོག་༡མ་དེ་བཞེངས་གནང་ནུག།དེ་གི་རབ་གནས་རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་༡༣་པ་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་ཀྱིས་གནང་སྟེ་མཚན་ཡང་ཆོས་ཉིད་མི་འགྱུར་ལྷུན་པོའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཟེར་བཏགས་ཡོད་ལུགས་བཤདཔ་ཨིན་པས།
མཆོད་རྟེན་རྙིང་པ་ལུ་ལྷ་ཁང་བཞེངས་དགོ་པའི་ར་ཁུངས་ཡང་ཆོས་རྗེ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་རྣམ་ཐར་(༢༠༠༨ཤོག༡༧༤-༡༧༦)ནང་ལུ་བཀོད་མི་ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་བྱི་ལི་སྒང་ལུ་བླམ་ངག་དབང་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་དབང་གནང་སར་ཆོས་རྗེ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱིས་གསང་ཆབ་ཀྱི་ཁྲུས་ཆུ་གནང་བའི་ནུབ་མོར་བླམ་གི་ཐུགས་ཁར་ངེའི་གདུང་འཛིན་ཆ་ཁྱབ་གནམ་བྱཱར་རྟ་མགོ་དང་དགུན་གསོལ་ཐབ་ལུ་བྱོན་པའི་ས་གོ་ཅིག་ག་ཏེ་འདུག་ཟེར་ཐུགས་བཞེད་གནང་ཞིནམ་ལས་ལུང་བསྟན་གཟིགས་པའི་སྐབས་ཕ་ཀི་སྒང་ཏོ་སྦོམ་པའི་གུ་འབར་མོ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་དེ་ཅིག་འཛོམས་ཡོདཔ་གཟིགས་ཏེ་འདི་འཕྲོ་ལས་ཐབ་ཁ་ལས་སྒུ་མ་ཤིང་མེ་འབར་མི་ཅིག་དེ་ཁར་བཀོ་བཏངམ་ད་འབར་མོ་ཚོགས་པའི་སྦུག་ལུ་ཕོག་སྟེ་འབར་མོ་ག་ར་མེ་གིས་འཚིག་སྦེ་གཡུས་ཚན་ག་ར་གསུར་དྲི་གིས་ཁྱབ་མ་ཚད་བླམ་ངག་དབང་ཆོས་རྗེ་གིས་ཤངས་ལུ་ཡང་གསུར་དྲི་ཚོར་ནི་འདི་གིས་དེ་ཁར་ལུང་བསྟན་ཡོད་པར་ཐུགས་བཞེད་གནང་ཞིནམ་ལས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ས་གནས་དེ་ཁར་བྱོན་སྦེ་ས་འདུལ་གྱི་དོན་ལུ་མཆོད་རྟེན་ཆུང་ཀུ་ཅིག་བཞེངས་བཞག་མི་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན་པས།དེ་བཟུམ་སྦེ་རྣམ་ཐར་འདི་ནང་ལུ་སྒུ་མ་ཤིང་གི་མགལ་དུམ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤིང་ད་ལྟོ་ཡང་དཀར་སྦིས་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པོའི་མགུ་ལུ་ཡོད་ཟེར་བཀོད་མི་ལྟར་དུ་སྒུ་མ་ཤིང་དེ་ད་ལྟོ་ཡང་མཇལ་སར་འདུག།
དེ་འབདཝ་ད་རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར(༢༠༠༥ཤོག༢༤༣)ནང་ལུ་འབད་བ་ཅིན་གངས་ཅན་གྱི་ཤ་ཝ་རི་པ་དཔལ་ཀུན་དགའ་ལེགས་པ་མཆོགསེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ནིའི་དོན་ལུ་ས་ཕྱོགས་ངེས་མེད་དུ་བྱོན་ཏེ་སྐབས་ཅིག་ལུ་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པའི་ས་གནས་དེ་ཁ་ལས་ཕར་ཕེབས་ད་ལྷ་འདྲེ་ལེ་ཤ་གནས་ཏེ་དེ་གི་ཁ་གནོན་ལུ་འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚེ་སྲོག་ལུ་གནོདཔ་བཀལ་དོ་ཡོདཔ་གཟིགས་ཏེ་དེ་གི་ཁ་གནོན་ལུ་སྤོ་ཏོ་གུ་ལྷ་འདྲེའི་གནས་སའི་རྟེན་སྒུ་མའི་ཤིང་ཅིག་ཡོད་མི་དེ་སྲོག་ཤིང་སྦེ་ཁང་བུའི་མཆོད་རྟེན་ཅིག་བཞེངས་ཏེ་རབ་གནས་ཡང་མཛད་པའི་སྒོ་ལས་ག་གཞི་ག་ར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་གནང་མི་ལས་བརྟེན་འདྲེའི་གནོད་པ་མེད་པར་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པར་གྱུར་ཚུལ་བཀོད་དེ་འདུག།
ཞིབ་འཚོལ་པའི་ཁ་ཐུག་ལས་དོགས་སེལ་ཅིག་ཞུ་བ་ཅིན་ལྷོ་འབྲུག་ཆོས་འབྱུང་(༢༠༠༥ཤོག༢༩༧)ནང་ལུ་དཀར་སྤེ་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པོ་ཟེར་བཀོད་ནུག།ཆོས་རྗེ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་རྣམ་ཐར་(༢༠༠༨ཤོག༡༧༥)ནང་ལུ་དཀར་སྦེ་མཆོད་རྟེན་སྙིང་པོ་ཟེར་བཀོད་ནུག།ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་ཐར་(༢༠༠༡ཤོག༡༣༩)ནང་ལུ་ཡང་དཀར་སྦིས་མཆོད་རྟེན་སྙིང་པོ་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག།གཡུས་ཀྱི་ཁ་སྐད་ནང་ལུ་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པོ་/སྙིང་པོ་ཟེར་བའི་བརྗོད་སྒྲ་ཐོན་མས།ཨིན་རུང་རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་(༢༠༠༥ཤོག༢༤༣-༢༤༤)ནང་ལུ་དེ་ནས་ཡང་གྲུབ་ཐོབ་ཆེན་པོས་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་མགོན་སུམ་དུ་གསལ་བར་གཟིགས་པས་ཕྱི་རབས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་ལ་ངེས་པར་དགོངས་ཏེ་དུས་དེར་མཆོད་རྟེན་གྱི་སྲོག་ཤིང་སྟག་པ་ལས་བྱས་པ་ཞིག་བཞེངས་ནས་རབ་ཏུ་གནས་པ་གནང་སྟེ།མ་འོངས་པའི་དུས་ན་མཆོད་རྟེན་གྱི་སྲོག་ཤིང་འདི་ལོ་འདབ་རབ་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཚེ་ངེད་ཀྱི་བརྒྱུད་པས་དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པའི་བསྟན་པ་ལ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཕན་རླབས་ཆེ་བ་ཞིག་འོང་བར་འདུག་ཅེས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་བཞིན།མཆོད་རྟེན་དེའི་སྲོག་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་འགོ་རྒྱས་ཀྱི་དུས་ལྕམ་རྗེ་བཙུན་དྲུང་གིས་ས་དེ་ཉིད་གནས་གཞིར་བཟུང་བར་གནང་།དེ་ལས་སྡོང་པོ་དང་ཡལ་ག་དང་ལོ་འདབ་རྣམས་ཆེར་རྒྱས་པའི་སྐབས་འདིར་རྗེ་ཉིད་ཕེབས་ཞེ་སྔར་གྱི་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པ་དེ་ནང་གཟུངས་ཀྱི་རྣམ་པར་བགྱིས་པའི་ཕྱི་ནས་ཁར་བུའི་མཆོད་རྟེན་ལེགས་པར་བགྱིས་ཏེ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱག་ནས་ཀྱང་མཛད།ཟེར་བཀོད་མི་ལྟར་དུ་འབད་བ་ཅིན་མཆོད་རྟེན་སྙིང་པོའི་དོན་དག་ལུ་གོ་ནི་མེན་པའི་ཁར་ཆོས་སྐད་ནང་ལུ་སྙིང་པ་(རྙིངམ)ཟེར་བའི་ཚིག་ཡོདཔ་མ་གཏོགས་རྙིངཔོ་ཟེར་བའི་ཚིག་མེདཔ་ལས་བརྟེན་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པ་ཟེར་བའི་དོན་དག་ཨིན་པས།དེ་གི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཧེ་མ་ཆོས་རྗེ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་མཆོག་གིས་ལྷ་འདྲེའི་གནས་སའི་རྟེན་སྒུ་མའི་ཤིང་ཅིག་ཡོད་མི་དེ་སྲོག་ཤིང་སྦེ་ཁང་བུའི་མཆོད་རྟེན་ཅིག་བཞེངས་ཡོད་མི་དེ་ལུ་ཤུལ་ལས་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པ་ཟེར་ཞུཝ་ཨིནམ་ཞིབ་འཚོལ་པ་རང་གི་བསམ་འཆར་ལས་བརྟེན་ཡིག་ཆ་ནང་ལུ་ཡང་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པ་ཟེར་བཀོད་ཡོདཔ་ཨིན།རྒྱལ་སྲས་བསྟན་འཛིན་རབ་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ནང་(༢༠༠༥ཤོག༢༤༣)ནང་ལུ་མཆོད་རྟེན་སྒང་དུ་ཕེབས་ཟེར་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པ་ཡོད་སའི་ས་གོ་དེ་ལུ་མཆོད་རྟེན་སྒང་ཟེར་བཀོད་དེ་འདུག།

History

The Choeten Nyingpo Lhakhang of Kabesa, Punakha was built by 1st Gyalsey Tenzin Rabgay (1638-1696) in the 17th century. It is a 4 storied temple situated on a pleasant hill 10 km away from Sirigang diverting towards the left from the Gasa dzongkhag road. It suffered a major downfall in between and was restored to its glory both exterior and interior in 2017 as aspired by His Majesty The Fourth King. The renovation work was coordinated by the Punakha Dzongkhag administration, supported by the Kabji Gewog administration and teachers and pupils of the monastery. The work which began in 2004 could be completed only in 2012 costing an amount of Nu. 10m. It was funded by the Royal Government of Bhutan. Hostels for the monks were also constructed and the monastery is now well fenced. It was consecrated on 5th May 2012 by the present Gyalsey Tenzin Rabgay, Jigme Tenzin Wangpo.

The main inner relic is the statue of future Buddha, Maitreya (རྒྱལ་ཚབ་བྱམས་པ་མགོན་པོ) made out of medicinal clay. Its height span is that of two storeys. The temple also has a sanctum (Goenkhang). The central monastic body established a school and has appointed a lama who administers 25 monks.

One day, while Lam Drukpa Kuenley was at Bjiligang, Punakha, he thought that his future descendants could use Tango as a summer residence, but he was wondering where to establish a winter residence when Tango was too cold. While he was looking around to determine the spot of destiny, he saw an assembly of demons and ghosts. He immediately threw a burning log of Gumashing at them. It hit the centre and burnt them all emitting smell of sur which was even smelt by his elder brother, Lama Ngawang Chogyel. Taking this spot as the place of destiny, he went there using his supernatural power and constructed a small earth-taming stupa. This stupa is certainly the oldest ones in the area and thus, the name Chorten Nyinpo.

Later Gyalsey Tenzin Rabgay, grandson of Lam Drukpa Kuenley constructed a Lhakhang near it and the Lhakhang came to be known as Chorten Nyingpo Lhakhang. As prophecied by Drukpa Kuenley, Tenzin Rabgay used it as his winter residence which, of course, ceased after his death in 1696. Today it is being revived and Gyalsey Tenzin Rabgay uses it as his winter residence.

Gumashing we see today near the Chorten Nyingpo Lhakhang is the one that grew from the log that Lam Drukpa Kuenley threw to subdue the demons.

Photo Gallery