འཆི་མེད་ལྷ་ཁང་།

Quick Facts

History (Dzongkha)

ལྷ་ཁང་འདི་ མེ་འཚིག་ནང་ལས་ ཁུ་རུ་ཐང་བལྟ་སྟེ་འགྱོ་སའི་སྣུམ་འཁོར་གཞུང་ལམ་གྱི་སྒོར་ལྟབ་གཉིས་པ་ སོབ་ས་ཁ་གཡུས་ཚན་ལས་ རྐང་ཐང་སྦེ་འགྱོ་བ་ཅིན་ དུས་ཡུན་སྐར་མ་༢༢ དེ་ཅིག་ནང་ལུ་ལྷོད་ཚུགས་རུང་། ལྷ་ཁང་ཚུན་ཚོད་ སོ་ནམ་ཞིང་ལམ་བཏོན་ནུག། ཆོས་རྗེ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱིས་ རྡོ་ཀྱོང་ལའི་བདུདམོ་དམ་ལུ་བཏགས ནིའི་དོན་ལུ་ ཡར་ལས་མར་བདའ་བྱོན་པའི་སྐབས་ ལོད་པའི་ས་ལྷོད་པ་དང ནམ་ལངས་ནི་འདི་གིས་ རོ་ཁྱི་དམརཔོ་ལུ་སྤྲུལ་སོང་པའི་སྐབས་ བླམ་གིས རོ་ཁྱི་རྣམ་ཅོ་གུ་བཤེད་དྲུད་དེ་ ཁྱི་མེད་ལྷ་ཁང་གི་ཟུར་ཁར་ ས་དོང་ནང བཙུགས་ཏེ་དམ་ལུ་བཏགས་བཞིན་ན་ ས་གནས་འདི་ཁར་མ་འོངས་པ་ན་ ལྷ་ཁང་ཅིག་བཞེངས་ནིའི་ལུང་བསྟན་གཟིགས་ཏེ་ མཆོད་རྟེན་གནགཔོ་ཅིག བཞེངས་གནང་ནུག།
ལྷོ་འབྲུག་ཆོས་འབྱུང་ནང་ལུ་ “ཐེད་ཕྱོགས་སུ་འབྲུག་འཕྲིན་ལས་སྒང་། ཁུ་བྱུག་ལར་ཆོས་སྐྱོང་ཕོ་བྲང་། ཁྱི་འབུར་ལྷ་ཁང་། བྱི་ལི་སྒང་། སྤངས་མ་དགོན་པ། བྱ་བཞག་དགོན་སོགས་ རི་འབུར་ཕལ་ཆེར་ཆོས་གཞིས་ཁྱབ་པའི་འགྲོ་དོན མཛད་པ་བྱུང་།”ཟེར་བཀོད་མི་ལྟར་དུ་ ཤུལ་ལས་ བླམ་ངག་དབང་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ཏེ་གདན་ས་བཏབ་གནང་ནུག།
ལྷ་ཁང་འདི་གི་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་འདི་ འོ་ལ་རྒད་པོ་བསྟན་འཛིན་གྱི་མྱང་འདས་མཆོད་རྟེན་ཨིནམ་མས། དེ་བཟུམ་སྦེ་ བླམ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་དང་ ངག་དབང་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་སྐུ་འདྲ། གནས་བདག་ཀླུམོ་ཆོས་སྐྱིད་མོའི་ཀ་ཁྲབ་ཚུ་ཡང་མཇལ་ནི་འདུག ལྷ་ཁང་གི་མཚན་ཡོངས་གྲགས་ལུ་ འཆི་མེད་ལྷ་ཁང་ཟེར་བའི་འགྲེལ་བཤད་འབད་བ་ཅིན་ བདུདམོ་རོ་ཁྱི་ལུ་འགྱུར་མི་འདི་དམ་ལུ་བཏགས་ཏེ་ མེདཔ་བཟོ་བའི་ཁུངས་དོན་ཨིནམ་ལས་ ཁྱི་མེད་ལྷ་ཁང་ཟེར་འོང་ནི་ཨིན་མས།
ལྷ་ཁང་གི་མཚན་ངོ་མ་ ཁྱི་འབུར་ལྷ་ཁང་ཟེར་སླབ་མི་ཁུངས་དོན་ཡང་ ཆོས་རྗེ་འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ནང་ལུ་ “བླ་མའི་ཕྱག་གིས་བདུད་མོའི རལ་པ་ནས་བཟུང་དྲུད་དེ་ ལོད་པའི་སར་སླེབས་པ་དང་ནམ་ལངས་བྱུང་བས ཁྱི་དམར་པོ་ཞིག་ཏུ་སྤྲུལ་སོང་། བླ་མས་ཁྱི་ཡི་རྣ་བ་ནས་བཟུང་ནས་ རི་འབྲང་རྒྱས་འདྲ་བ་དབུས་དོང་དུ་བྲུབས་ནས་བཙུགས་ཏེ་ ས་འབུར་བྱས་པའི སྟེང་ མཆོད་རྟེན་གནག་པོ་ཞིག་བརྩིགས་ནས་ ཕྱིས་སུ་ལྷ་ཁང་འབྱུང་གྱུར་གྱི ལུང་བསྟན་མཛད་དོ།།”ཟེར་བཀོད་མི་བཟུམ་ཨིན་མས།

ད་རེས་ཁྱི་མེད་དང་ཁྱི་འབུར་ཟེར་བའི་ཚིག་ཚུ་འགྱུར་བཅོས་སོང་སྟེ་ འཆི་མེད་ལྷ་ཁང་ཟེར་ཞུ་སྲོལ་འདུག། འཆི་མེད་ལྷ་ཁང་འདི་ ད་རེས་གཞུང་དགེ་འདུན་གྲྭ་ཚང་གིས་བདག་འཛིན་འཐབ་སྟེ་ སྐྱབས་རྗེ་རྗེ་མཁན་ཁྲི་རབས་༧༠པ་སྤྲུལ་སྐུ་འཇིགས་མེད་ཆོས་གྲགས་མཆོག་གིས་ སློབ་གྲྭ་ཡང་གསར་བཙུགས་གནང་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷ་ཁང་འདི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༤ལོ་ལུ་གཞུང་ལས་ཉམས་གསོ་ཞུ་ཏེ་ སྤྱི་ལོ་༡༩༩༦ལོར་ མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་གིས་ལྷ་ཁང་གི་གསེར་ཏོག་བཀལ་ཏེ་གནང་བ་དང་ སྐྱབས་རྗེ་རྗེ་མཁན་སྤྲུལ་སྐུ་འཇིགས་མེད་ཆོས་གྲགས་མཆོག་གིས་ སྤྱི་ལོ༡༩༩༦ལོའི་རང་ཟླ་༨པའི་ཚེས་༡༠ལུ་རབ་གནས་མཛད་གནང་ནུག།

History

From Misina towards Khuruthang at the second turn off the highway lies the village of Sobsokha. Chimi Lhakhang is situated just a 22 minutes walk from this village, but today there is a farm road right near the temple.

Lam Drukpa Kuenly (1455-1529) followed the Demon of Dochula who was trying to escape his subjugation. On reaching Lobesa, the morning dawned and the demon turned into a red dog which the Lam caught from its ear and pulled to the site where today Chimi Lhakhang stands by its side. He subdued the dog and buried it there and built a black stupa over it and prophesied that a temple shall be built in future. True to it, Lam Ngawang Chogyal later, in 1499 constructed the Chimi Lhakhang as his seat.

In Lho Druk Choejung, it is said that “Druk Thinleygang in Thimphu, Chhoechong Phodrang in Khujula, Khibur Lhakhang, Bjiligang, Paang Goenpa, Bja Zhag Goen, and many other hilltops have been successfully blessed and converted to dharma centres.”

The reliquary stupa of Wola Gup, Tenzin is considered the main inner relic of Chimi Lhakhang. Others we can view are the statues of Lam Drukpa Kuenley, Lam Ngawang Chogyal and the replica of the deity Lumo Choeki.

The temple got its name Chimi Lhakhang or Khimey Lhakhang because it was built where the dog got perished (མེད). (ཁྱི་ is pronounced as either Khi or Chi for dog). So, it is ཁྱི་མེད་ལྷ་ཁང་།

As mentioned in the biography of Lam Drukpa Kuenley, its initial name is Khibur/ Chibur Lhakhang (ཁྱི་འབུར་ལྷ་ཁང་). While Khi/Chi is a dog, bur means a mound or heap formed after burying the subdued dog.
However, the spelling in Dzongkha has corrupted to འཆི་མེད་ instead of ཁྱི་མེད་.

Today, it is being administered by the central monastic body. The government renovated it between 1994- and 1996 under the command of His Majesty, the Fourth King who also installed the golden pinnacle. The consecration ceremony was presided over by the present, 70th Je Khenpo, Trulku Jigme Choda on the 10th day of the 8th Lunar month of 1996. Je Khenpo also opened a new school here for Buddhist learning.

Photo Gallery